อาการปวดเหงือก ถือเป็นอาการอันแสนชวนน่าหงุดหงิดใจ ที่ทำให้การใช้ชีวิตประจำวันของเราสะดุดในหลาย ๆ กิจกรรม และที่น่ากังวลที่สุด คืออาการปวดเหงือกด้านในสุด อ้าปากไม่ได้ หรืออาการปวดฟันจี๊ดขึ้นสมอง ซึ่งอาการเหล่านี้ มีสาเหตุมาจากอะไร และร่างกายกำลังบอกอะไรกับเราอยู่ มาหาคำตอบร่วมกันกับ Curaprox ในบทความนี้กัน

สาเหตุของการปวดเหงือก เกิดขึ้นได้จากอะไรบ้าง

สาเหตุของการปวดเหงือก ปวดฟันจี๊ดขึ้นสมอง สามารถเกิดขึ้นได้จากหลากหลายสาเหตุ ซึ่งโดยมากแล้วจะเจ็บหรือปวดเหงือกจากความผิดปกติบางอย่างภายในช่องปาก โดยสามารถเกิดได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ และมีสาเหตุหลัก ๆ ดังนี้

ปวดเหงือกเพราะปวดฟันคุด

ฟันคุดถือเป็นปัญหาที่ทำให้เกิดอาการปวดเหงือกขึ้นได้บ่อย เพราะฟันคุดเหล่านี้ มักงอกขึ้นมาในทิศทางที่ไม่ถูกต้อง และในบางครั้ง ตัวฟันเองก็งอกออกไปทางด้านข้าง แล้วเบียดกับฟันที่อยู่ใกล้ ๆ จนทำให้เกิดความเจ็บปวดบริเวณเหงือกได้ จึงเป็นสาเหตุว่าทำไมจึงควรผ่าฟันคุด เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาที่หลากหลายตามมา ไม่ว่าจะเป็น

• การติดเชื้อบริเวณฟันคุด
• อาการเหงือกอักเสบ
• เกิดซีสต์บริเวณฟันคุด

ดังนั้นแล้ว เมื่อพบว่ามีฟันคุดและมีอาการปวดเหงือกจากมัน ก็ควรรีบมาพบกับทันตแพทย์เพื่อทำการรักษา ถอน หรือผ่าตัดนำฟันคุดออกโดยเร็วที่สุด

ปวดเหงือกเพราะเหงือกร่น

หลายครั้งที่ภาวะเหงือกร่นก็ทำให้เกิดอาการปวดเหงือกได้เช่นกัน ในบางรายอาจเป็นหนักจนถึงขั้นเจ็บรากฟัน ซึ่งจะมีอาการเหงือกบวมแดง เลือดออก เสียวฟันเมื่อรับประทานอาหารร้อนหรือเย็นจัด ฟันผุ และมีกลิ่นปากร่วมเข้ามาอีกด้วย

โดยอาการปวดเหงือกจากภาวะเหงือกร่นเกิดได้จาก

• การดูแลทำความสะอาดช่องปากอย่างไม่ถูกวิธี
• การใส่เครื่องมือจัดฟัน หรือเครื่องทันตกรรมต่าง ๆ ที่ไม่ได้มาตรฐาน
• พฤติกรรมการสูบบุหรี่จัด
• พฤติกรรมการนอนกัดฟัน

ซึ่งจำเป็นต้องปรับพฤติกรรมในการดูแลรักษาความสะอาด และใส่ใจในการไปพบทันตแพทย์ให้บ่อยยิ่งขึ้น สามารถอ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอาการเหงือกร่นได้ในบทความ เหงือกร่น รักษา ด้วยวิธีอะไรได้บ้าง แก้ไขปัญหาที่ต้นตอเหงือกร่น

ปวดเหงือกจากฟันปลอม

เพราะฟันปลอมเป็นสิ่งที่ทันตแพทย์สร้างขึ้นมาเพื่อใช้แทนฟันจริง ๆ ของเราที่สูญเสียไป หากมันมีขนาดไม่เหมาะสมกับช่องปาก ก็อาจก่อให้เกิดอาการปวดเหงือกเพราะฟันปลอมได้ ซึ่งมีผู้ที่ใส่ฟันปลอมหลายรายไม่คุ้นชินหรือรู้สึกรำคาญกับฟันปลอมที่ทำออกมาอยู่เช่นกัน โดยมีอาการ ดังนี้

• รู้สึกระคายเคืองเหงือกและไม่สบายปาก
• รู้สึกถูกกดทับจนเจ็บ และอาจก่อให้เกิดอาการเหงือกอักเสบตามมา 

นอกจากนี้ หากรักษาความสะอาดฟันปลอมได้ไม่ดีพอ ก็อาจทำให้เกิดเชื้อแบคทีเรียสะสมและเป็นสาเหตุของอาการเหงือกอักเสบอีกด้วย ซึ่งหากพบว่าฟันปลอมดังกล่าวเป็นสาเหตุของอาการปวดเหงือกแล้วล่ะก็ แม้ว่าจะใส่มาเป็นระยะเวลานานแล้ว แต่ก็ควรนำฟันปลอมดังกล่าวเข้าพบทันตแพทย์เพื่อทำการปรับแก้ทันที เพื่อป้องกันการระคายเคืองของเหงือก จนก่อให้เกิดอาการโรคทางเหงือกในภายหน้านั่นเอง

ปวดเหงือกหลังถอนฟัน

หลังจากการถอนฟัน หากเราไม่ทำตามคำแนะนำจากทันตแพทย์ ก็อาจทำให้เกิดอาการปวดเหงือกหลังถอนฟันได้ โดยอาการปวดเหงือกจะเกิดขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงหลังจากการถอนฟัน ซึ่งทั่วไปแล้ว ทันตแพทย์มักแนะนำให้บรรเทาอาการดังกล่าวด้วยตนเอง ได้แก่

• รับประทานยาแก้ปวดและอาหารอ่อน ๆ
• กัดผ้าก๊อซ 1 ถึง 3 ชั่วโมงหรือจนกว่าเลือดจะหยุดไหล จากนั้นให้ประคบด้วยน้ำแข็ง
• ห้ามบ้วนน้ำลายหรือกลั้วปากภายใน 24 ชั่วโมง เพื่อป้องกันอาการปวดเหงือกหลังจากการถอนฟันและภาวะเลือดไหลไม่หยุด

แต่หากไม่ทำตามคำแนะนำ ในกรณีที่ร้ายแรงที่สุดก็อาจส่งผลให้เกิดการติดเชื้อบริเวณรอบ ๆ เบ้าฟัน หรือลิ่มเลือดที่ปกคลุมบริเวณเบ้าเหงือกที่ถอนเกิดการละลาย จนทำให้แผลไม่หายได้ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ก็ทำให้เกิดอาการแทรกซ้อนต่าง ๆ ตามมา ดังนี้

• ปวดเหงือกอย่างรุนแรง และบางรายปวดจนมีอาการปวดศรีษะ
• เป็นไข้
• มีหนองบริเวณรอบ ๆ จุดที่ถอนฟัน

โดยอาการเหล่านี้หากไม่รีบไปพบทันตแพทย์ ก็จะทำให้เกิดอาการดังกล่าวรุนแรงขึ้น และเป็นอันตรายต่อสุขภาพช่องปากของเราเป็นอย่างมาก

ปวดเหงือกเพราะเหงือกเป็นแผล

อาการปวดเหงือกจากการที่เหงือกเป็นแผลภายในช่องปาก หรือที่หลายคนเรียกว่าแผลร้อนใน เป็นอาการที่แทบทุกคนเป็นบ่อยครั้ง โดยมากแล้วมักมีสาเหตุมาจากความเครียด การดื่มน้ำน้อย หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งทำให้เยื่อบุอ่อนมีอาการอักเสบขึ้นมา ก่อนที่เหงือกจะเป็นแผลลึกเมื่อไปเสียดสีกับฟัน หรือกับอาหารที่รับประทานเข้าไป สร้างความเจ็บปวดเป็นออย่างมากให้กับผู้ที่เหงือกเป็นแผล

นอกจากนี้ แผลในปากยังเกิดได้จากสาเหตุอื่น ๆ อีก เช่น

• กัดโดนเหงือกในขณะเคี้ยวอาหาร
• การใส่เครื่องมือทันตแพทย์อย่างไม่เหมาะสม
• อุบัติเหตุที่ทำให้มีผลกระทบต่อเหงือกหรือฟัน

ซึ่งสาเหตุเหล่านี้ ก็จำเป็นจะต้องทำการปรับการรักษาและแก้ไขไปตามอาการที่ประสบ นอกจากนั้น การรักษาสุขอนามัยในช่องปาก หรือการพบทันตแพทย์ตามนัดหมายก็ยังเป็นเรื่องที่สำคัญ เพื่อป้องกันไม่ให้อาการปวดเหงือก จากการที่เหงือกเป็นแผลเหล่านั้นมีอาการที่ร้ายแรงมากขึ้นกว่าเก่า

ปวดเหงือกเพราะฟันขึ้นในเด็ก

สำหรับคนเป็นผู้ปกครองแล้ว ย่อมเคยเจอเด็กปวดเหงือกเพราะฟันกำลังขึ้น เนื่องจาก กระดูกฟันของเด็กมีการเจริญเติบโต และพร้อมที่จะงอกออกมาจากเหงือกบาง ๆ ซึ่งฟันขึ้นเหล่านี้นี่แหละ ที่เป็นสิ่งที่สร้างความเจ็บปวดให้กับเด็ก ๆ ซึ่งสังเกตุเห็นได้จาก

• เหงือกของเด็กมีสีซีด
• เมื่อจับบริเวณเหงือกแล้วรู้สึกเหมือนมีตุ่มแข็ง ๆ
• เด็กมีอาการร้องไห้งอแงอย่างไม่ทราบสาเหตุ
• มีน้ำลายเยอะ
• ชอบเอามือเข้าปาก
• บางรายมีอาการเลือดออกเล็กน้อยบริเวณเหงือก

ซึ่งผู้ปกครองไม่ต้องตกใจกับอาการปวดเหงือกเหล่านี้ เนื่องจากสามารถช่วยบรรเทาอาการที่เกิดขึ้นได้โดยการ

• หายางกัด จุกหลอก ผักหรือผลไม้นิ่ม ๆ เย็น ๆ ให้เด็กกัด
• นวดเหงือก โดยการใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำเย็น แล้วค่อย ๆ นวดเบา ๆ บริเวณเหงือกที่ฟันกำลังขึ้น
• ใช้เจลบรรเทาอาการปวดเหงือก ทาบาง ๆ ที่เหงือกตามเภสัชกรหรือกุมารแพทย์สั่งมา

โดยความเย็นจะช่วยให้รู้สึกชา และการกัดก็ช่วยให้เหงือกแยกตัวออกจากกันง่ายขึ้น ทั้งนี้ อุณหภูมิไม่ควรเย็นจัดจนเกินไป เพราะอาจทำให้รู้สึกปวดมากกว่าเดิมได้ หรือหากเด็กปวดเหงือกเพราะฟันขึ้น จนมีอาการร้องไห้งอแงหนักมาก ๆ และมีไข้ขึ้นสูงกว่าปกติ ก็ไม่ควรนิ่งนอนใจ และให้รีบพาไปพบกุมารแพทย์ทันที

ปวดเหงือกด้านในสุด จนอ้าปากไม่ได้ เป็นสัญญาณถึงอะไร

อาการปวดเหงือกด้านในสุด อ้าปากไม่ได้ และมีอาการปวดฟันจี๊ดขึ้นสมอง ส่วนใหญ่แล้วมักเป็นปัญหาที่มาจากฟันคุด ซึ่งเป็นฟันที่ไม่สามารถขึ้นในช่องปากได้เต็มซี่ เนื่องจากตำแหน่งฟันเอียง ทำให้เวลาขึ้นมาชนกับฟันข้างเคียง หรือตำแหน่งฟันตรงแต่ไม่มีที่พอให้ฟันขึ้น ลักษณะของมันอาจมีกระดูก หรือเหงือกปิดคลุมฟันอยู่บางส่วน จึงมักมีเศษอาหารติดระหว่างฟันคุดกับฟันข้างเคียง และเมื่อเศษอาหารสะสมใต้เหงือกไปนาน ๆ เข้า จะทำให้เกิดการอักเสบซ้ำ ๆ โดยเฉพาะถ้ามีฟันตรงข้ามสบลงมาพอดี

ซึ่งหากปล่อยเอาไว้นานวันเข้า ก็จะเกิดหนองที่บริเวณฟันคุดที่ผุ จากการที่เชื้อโรคสามารถเข้าไปในจุดที่ผุ ทำให้เกิดการติดเชื้อของเหงือกและรากฟัน โดยเชื้อจะไปตามทางเดินของน้ำเหลืองทำให้ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต จนส่งผลกระทบถึงกราม ข้อต่อตรงขากรรไกร และหู ทั้งยังทำให้ผนักลำคอเกิดการอักเสบ และต่อมทอนซิลโตขึ้น จนทำให้ยากต่อการรักษายิ่งขึ้นไปอีก

วิธีแก้ปัญหาอาการปวดเหงือกด้านในสุด

ทั้งหมดทั้งมวลแล้ว การแก้ปัญหาอาการปวดเหงือกด้านในสุด อ้าปากไม่ได้ จำเป็นต้องไปพบทันตแพทย์เพื่อทำการรักษา ซึ่งมีวิธีการรักษา ดังนี้

• การอุดฟัน ในกรณีที่มีรอยฟันผุขนาดเล็กบนผิวเคลือบฟัน แต่ไม่ได้ลุกลามไปที่เนื้อฟัน สามารถทำการอุดฟันด้วยวัสดุอุดฟัน
• การครอบฟัน สำหรับฟันที่ผุจนถึงเนื้อฟันแล้ว จำเป็นต้องใช้การครอบฟันเพื่อรักษาตัวฟัน และมีค่าใช้จ่ายที่แพงกว่าการอุดฟันแบบทั่วไป
• การรักษาคลองรากฟัน มักทำในกรณีที่มีหนองเกิดที่โพรงประสาทฟัน อาจรักษาคลองรากฟันโดยกำจัดเนื้อฟันที่ผุออกแล้วทำความสะอาด จากนั้นจึงทำการอุดฟัน แต่หากฟันเสียรูปทรงก็อาจต้องครอบฟันเพิ่มเติมอีกด้วย
• การถอนฟัน สำหรับการถอนฟัน จะทำต่อเมื่อไม่มีวิธีการรักษาแบบใดได้อีกนั่นเอง

สรุป

การปวดเหงือกด้านในสุด อ้าปากไม่ได้ แล้วปวดฟันจี๊ดขึ้นสมอง นั่นเป็นอาการของปัญหาฟันคุดภายในช่องปาก ซึ่งหากปล่อยไว้จนร้ายแรง ก็อาจที่จะทำให้เกิดหนองที่บริเวณฟันคุดขึ้น จนลุกลามกลายเป็นปัญหาร้ายแรงอย่างการที่เกิดการติดเชื้อลุกลามไปยังส่วนอื่น ๆ ตามมา ซึ่งสามารถป้องกันได้อย่างง่าย ๆ เพียงแปรงฟันให้สะอาด และหมั่นรักษาสุขภาพช่องปากของเราอยู่เสมอด้วยการไปพบทันตแพทย์อยู่บ่อย ๆ นั่นเอง