ระวัง ‘แมงจะกินฟัน’….ตอนเด็กๆ ใครเคยโดนคุณพ่อ คุณแม่เตือนด้วยคำนี้บ้าง สงสัยกันหรือไม่ว่า แมงกินฟันคืออะไร เป็นแมงจริงหรือไม่ และทำไมจึงทำให้คนเราฟันผุกันได้นะ? เรื่องนี้ไม่ต้องไปหาคำตอบที่ไหนไกล เพราะในบทความนี้ Curaprox มีข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับแมงกินฟันมาฝากกัน 

มาดูกันดีกว่าว่า แมงกินฟันคืออะไร เกิดขึ้นได้จากสาเหตุอะไร จะสามารถรักษาได้หรือไม่ แล้วถ้าอยากป้องกันไม่ให้เกิดแมงกินฟันล่ะ จะทำอย่างไรได้บ้าง? ถ้าพร้อมแล้วไปดูคำตอบกันในบทความนี้ได้เลย!

แมงกินฟันคืออะไร มีจริงหรือไม่?

แมงกินฟัน คือ ‘แบคทีเรีย’ ที่สร้างกรดซึ่งมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น ไม่ได้เป็นแมงกินฟันตามชื่ออย่างที่ตอนเด็กๆ เราเข้าใจกัน และแบคทีเรียนี้เองที่ทำให้เกิดโรคฟันผุตามมา ส่วนคำที่ว่า แมงกินฟัน นั้นคงจะมาจากการที่ฟันผุจนเห็นเป็นจุดสีดำหรือสีน้ำตาลบนฟัน แถมยังรู้สึกปวด จึงนึกว่าต้องมีแมงมากัดแทะที่ฟันนั่นเอง

แมงกินฟันเกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมจึงทำให้ฟันผุ

สำหรับสาเหตุที่ทำให้เกิดแมงกินฟัน หรืออาการฟันผุ นั่นคือ การมีแบคทีเรียภายในช่องปากที่สร้างกรดขึ้นมาเพื่อย่อยเศษอาหารที่ตกค้างหลังจากที่คนเรารับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรต หรืออาหารที่หวาน มีน้ำตาล ยิ่งหวานเหนียวหนึบติดกับฟันแบคทีเรียเหล่านี้ยิ่งชอบ และถ้าหากทำความสะอาดเหงือก ฟัน และซอกฟันไม่ดีพอ เศษอาหารเหล่านี้ก็จะกลายเป็นแหล่งอาหารที่แบคทีเรียนำมาทำการย่อย และผลิตกรดออกมาทำลายฟันมากขึ้น ยิ่งปล่อยเอาไว้นานแร่ธาตุที่ผิวฟันก็จะถูกสลายออกมาอย่างต่อเนื่องจนเกิดเป็นรูผุในที่สุด

หากเกิดแมงกินฟันแล้วไม่รักษาจะเป็นอย่างไร

ปัญหาที่เกิดจากการที่แมงกินฟันนั้นมีเยอะมากมาย โดยเริ่มต้นอาจจะเป็นอาการเสียวฟัน ปวดฟัน ในบางคนอาจส่งผลให้เกิดปัญหากลิ่นปากขึ้นมาได้ แต่ในรายที่ปล่อยให้แมงกินฟันผุทะลุลึกลงไปถึงชั้นเนื้อเยื่อในฟันก็จะเกิดอาการอักเสบหรือติดเชื้อ จนทำให้เกิดอาการปวด บวม เป็นตุ่มหนอง จนนำไปสู่อาการอื่นๆ เช่น ฟันโยก หรือสูญเสียฟันซี่สำคัญไปได้เลยทีเดียว 

ข้อควรรู้ : ในรายที่ฟันผุยังไม่เป็นรูสามารถกลับคืนมาสู่ปกติได้ แต่หากกลายเป็นรูก็จะคงรูปตลอดไป และหากไม่รักษาก็จะมีอาการปวดฟันจนกระทั่งฟันร่วงได้เลยทีเดียว

จะรักษาแมงกินฟันได้อย่างไร

หากพบว่ามีแมงกินฟันหรือเกิดอาการฟันผุขึ้นมาแล้วควรที่จะไปพบทันตแพทย์ เพื่อทำการอุดฟันหรือถอนฟันตามแต่กรณีไป โดยทันตแพทย์จะต้องทำการประเมินว่าโครงสร้างของฟันว่าถูกทำลายไปมากหรือน้อยแค่ไหน หากไม่ได้ผุมากก็สามารถทำการอุดฟันเพื่อรักษาได้ แต่ถ้ามีอาการผุเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน มีการอักเสบของเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟัน (Pulpitis) ก็อาจจะต้องรักษาคลองรากฟันก่อนที่จะอุดฟันหรือทำครอบฟัน ทั้งนี้ ก็ขึ้นอยู่กับอาการของโรค ทางที่ดีควรให้ทางทันตแพทย์วินิจฉัยจะดีที่สุด

วิธีป้องกันการเกิดแมงกินฟันทำได้อย่างไร

หากต้องการป้องกันอาการแมงกินฟันหรือฟันผุสามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยการกำจัดต้นตอของสาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคออกไป นั่นคือ การแปรงฟันอย่างถูกวิธีอย่างน้อยวันละ 2 ครั้งในตอนเช้าและก่อนนอน หรือถ้าเป็นไปได้ควรแปรงทุกครั้งหลังรับประทานอาหาร รวมถึงการใช้ยาสีฟันที่มีส่วนประกอบของฟลูออไรด์

ซึ่งควรเลือกใช้ยาสีฟันที่เหมาะกับสภาพช่องปากของแต่ละคน และใช้ในปริมาณที่เหมาะสมกับช่วงอายุ (ดูวิธีการเลือกใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ได้ที่ วิธีเลือก ยาสีฟัน ฟลูออไรด์ ให้เหมาะสมกับแต่ละวัย อัปเดต 2023) ส่วนในระหว่างวันสามารถใช้แปรงซอกฟันช่วยทำความสะอาดระหว่างซอกฟัน ซึ่งแปรงซอกฟันนี้จะช่วยเคลียร์เศษอาหารและแบคทีเรียตัวร้ายออกจากพื้นที่เหงือกสามเหลี่ยมได้ง่ายมากขึ้น

นอกจากการทำความสะอาดและดูแลสุขภาพในช่องปากแล้ว ก็ควรที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร โดยหลีกเลี่ยงการกินอาหารจุบจิบ หลีกเลี่ยงการกินอาหารหวานที่เหนียวติดฟัน นอกจากนี้ควรงดสูบบุหรี่ 

และที่สำคัญควรเข้าพบกับทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากและฟันเป็นประจำทุก 6-12 เดือน เพื่อตรวจสอบสภาพฟันว่ามีอาการฟันผุหรือไม่ หากมีร่องรอยของแมงกินฟันจะได้รักษาให้หายก่อนที่โรคจะลุกลามมากขึ้น รวมไปถึงการตรวจช่องปาก ขูดหินปูน และทำความสะอาดฟัน ซึ่งจะช่วยลดการเกิดอาการแมงกินฟัน ช่วยป้องกันและยับยั้งปัญหาในช่องปากและฟันอื่นๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นตามมาได้ด้วย 

สรุป

สรุปแล้ว แมงกินฟันที่ผู้ใหญ่ชอบพูดถึงไม่ได้หมายถึงแมงจริงๆ แต่คือ แบคทีเรียที่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการฟันผุจนเป็นรู ซึ่งถ้าปล่อยไว้นานๆ อาจจะลุกลามกลายเป็นโรคอื่นๆ ตามมา เช่น เกิดการอักเสบจนปวด เกิดหนอง ฟันโยก ไม่สามารถเคี้ยวอะไรได้ ไปจนถึงเกิดการสูญเสียฟันไปได้เลยทีเดียว 

ดังนั้น อย่าลืมที่จะดูแลสุขภาพเหงือกและฟันให้แข็งแรง และปราศจากอาการแมงกินฟันด้วยวิธีการที่ง่ายที่สุดนั่นคือ การแปรงฟันให้ถูกวิธี ไม่แปรงฟันแรงจนเกินไป ใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ ใช้แปรงซอกฟันเพื่อทำความสะอาดซอกฟันที่การแปรงฟันแบบปกติอาจเข้าไม่ถึง รวมถึงควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินที่เสี่ยงทำให้เกิดแบคทีเรียตามมาด้วย