การดูแลฟันและสุขภาพช่องปากนับเป็นเรื่องสำคัญอย่างมากในทุกช่วงวัย โดยเฉพาะในการเริ่มต้นดูแลฟันในเด็กกับปัญหายอดฮิตอย่าง “ฟันผุในเด็ก” ซึ่งผู้ปกครองหลายคนมักมองข้าม เพราะเข้าใจว่าฟันน้ำนมของเด็กนั้นสุดท้ายก็จะถูกแทนที่ด้วยฟันแท้ชุดใหม่อยู่ดี แต่ในความเป็นจริงแล้ว การเกิดฟันผุในเด็กหรือฟันน้ำนมผุนั้นยังก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมาได้มากมายหากไม่มีการดูแลป้องกันอย่างถูกวิธี

ปัญหาของการไม่ดูแลรักษาฟันผุ

ลองมาดูกันว่าหากไม่ดูแลฟันผุในเด็กให้ถูกวิธีแล้วจะเกิดปัญหาใดขึ้นได้บ้าง

ฟันผุเกิดการลุกลาม

ฟันผุสามารถเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ ทั้งยังสามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่เด็กยังมีอายุไม่ถึง 1 ขวบปี โดยการเกิดฟันผุไม่ว่าจะเป็นในเด็กอย่างฟันน้ำนมผุหรือในผู้ใหญ่อย่างฟันแท้ผุ ก็จะมีระยะของฟันผุที่คล้ายกัน ได้แก่

• ฟันผุระยะแรก จะพบลักษณะรอยโรคขุ่นขาวในบริเวณคอฟัน มีจุดสีดำหรือสีน้ำตาลเล็กๆ บนผิวฟัน ไม่มีอาการปวดหรือระคายเคือง
• ฟันผุระยะที่ 2 มีคราบสีน้ำตาล หรือพบจุดสีน้ำตาลที่บริเวณคอฟันกว้างมากขึ้น อาจมีอาการปวดฟัน เสียวฟัน ทานอาหารได้น้อยลง 
• ฟันผุระยะที่ 3 เป็นการผุที่ทะลุเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน ทำให้เกิดอาการเกิดปวดฟัน เกิดหนองที่เหงือก และมีอาการประสาทฟันอักเสบร่วมกับเหงือกและอวัยวะรอบฟันอักเสบร่วมด้วย

ใส่ระยะของฟันผุประกอบเพิ่มเติมได้ไหม อ้างอิง https://multimedia.anamai.moph.go.th/help-knowledgs/kid-and-decay-tooth/

จะเห็นได้ว่าระยะการลุกลามของฟันผุนั้นมีความร้ายแรงมากขึ้นพร้อมกับสร้างความเสียหายมากขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้การดูแลรักษามีความยุ่งยาก ซึ่งสามารถส่งผลกระทบต่อเนื่องไปถึงฟันแท้ที่จะขึ้นมาภายหลัง และฟันรอบข้างได้

ฟันแท้ที่ขึ้นใหม่มีปัญหา

การเรียงตัวของฟันนั้นใช้วิธีการพึ่งพิงกันเป็นหลัก ทำให้ฟันที่เคลื่อนตัวอยู่ตลอดนั้นจะคงรูปแบบได้เมื่อเรียงตัวครบอยู่ในตำแหน่งของแต่ละซี่ แต่เมื่อมีฟันผุที่อาจต้องถอนฟันออกเกิดขึ้นทำให้เกิดช่องว่างระหว่างซี่ฟัน ส่งผลให้ฟันแท้ที่ขึ้นใหม่อาจจะเกิดปัญหาฟันซ้อนเก ไม่เรียงตัวสวยอย่างที่ควร เพราะฟันน้ำนมข้างเคียงล้มเข้ามาแทนที่ ที่สำคัญฟันผุยังทำให้ฟันแท้ขึ้นช้ากว่าปกติได้อีกด้วย

การเจริญเติบโตของเด็กช้าลง

ฟันผุในเด็กสามารถสร้างผลกระทบต่อระบบอื่นๆ ในร่างกายได้ง่าย เพราะฟันมีหน้าที่ในการบดเคี้ยวอาหาร จึงเป็นอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบย่อยอาหาร การเกิดฟันผุจึงทำให้เด็กมีอาการเสียวฟันและปวดฟันอย่างมากเมื่อรับประทานอาหาร ทำให้เด็กๆ มีอาการงอแง หงุดหงิด ไม่อยากที่จะรับประทานอาหาร ซึ่งอาการเหล่านี้จะส่งผลต่อการเจริญเติบโตของเด็กได้เนื่องจากได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

เกิดการติดเชื้อลุกลามถึงขากรรไกรและต่อมน้ำเหลือง

ฟันเป็นอวัยวะสำหรับการบดเคี้ยวที่บังคับโดยการขยับกระดูกขากรรไกรเป็นหลัก ดังนั้น เมื่อเด็กเกิดฟันผุลุกลามหนักไปถึงโพรงประสาทฟันแล้ว อาจลามไปสร้างความเสียหายให้กับกระดูกขากรรไกรและยังทำให้อวัยวะรอบฟันผุซี่นั้นได้รับผลกระทบไปด้วย เช่น เกิดเหงือกอักเสบ และเกิดการติดเชื้อในช่องปากซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการต่อมน้ำเหลืองโต ความเสียหายนี้ไม่เพียงพบในกลุ่มฟันผุในเด็กเท่านั้นแต่ยังสามารถเกิดขึ้นกับผู้ใหญ่ได้เช่นกัน

ส่งผลต่อสุขภาพจิตของเด็ก

การเกิดฟันผุในเด็กอาจสร้างผลกระทบทางอ้อมอื่นๆ อย่างไม่คาดคิดได้ เช่น สูญเสียความมั่นใจเพราะฟันผุจากการที่ฟันน้ำนมดำคล้ำ และยังเป็นสาเหตุหนึ่งของกลิ่นปาก ทำให้เด็กไม่กล้าพูดหรือยิ้ม เพราะไม่มั่นใจในตนเอง ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อเกิดฟันผุแล้วมักมีอาการเสียวฟันหรือปวดฟันร่วมด้วย ทำให้เด็กไม่มีความสุขในการรับประทานอาหารหรือขนมที่ต้องการได้

วิธีการป้องกันการเกิดฟันผุในเด็ก

การดูแลป้องกันฟันผุในเด็กสามารถทำได้ไม่ยาก เพราะสาเหตุส่วนใหญ่ของการเกิดฟันผุในเด็กมาจากพฤติกรรมการกินอาหารที่ไม่เหมาะสมและการดูแลความสะอาดช่องปากที่ไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะอาหารที่มีส่วนประกอบของแป้งและน้ำตาลที่เป็นอาหารของเชื้อจุลินทรีย์ในช่องปาก ซึ่งหากไม่มีการควบคุมการบริโภคจะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคฟันผุ ผู้ปกครองจึงเป็นบุคคลสำคัญในการป้องกันโรคฟันผุในเด็กได้ด้วยวิธีการดังนี้

• แปรงฟันให้สะอาดอย่างถูกวิธี การแปรงฟันเป็นกิจวัตรอย่างหนึ่งที่ช่วยดูแลสุขภาพช่องปากได้เป็นอย่างดี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการกำจัดแบคทีเรีย แต่หากต้องการเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันฟันผุ มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องแปรงฟันร่วมกับการใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ หากใครที่กำลังมองหายาสีฟันผสมฟลูออไรด์ที่มีรสชาติอ่อนโยน ไม่เผ็ดและมีส่วนผสมของฟลูออไรด์ในปริมาณที่เหมาะสมพร้อมกับกลิ่นและรสชาติจากผลไม้ สามารถเลือกใช้ CURAPOX Kids 1450 ซึ่งมีกลิ่นหอมของกลิ่นแตงโมและมีรสชาติหวาน ปราศจากส่วนผสมของน้ำตาลอันเป็นสาเหตุของฟันผุ
• การพบทันตแพทย์ตั้งแต่ฟันซี่แรกเริ่มขึ้นหรือช่วงอายุประมาณ 6 เดือน เพื่อประเมินสุขภาพช่องปากและผู้ปกครองจะได้รับคำแนะนำแนวทางในการป้องกันก่อนการเกิดโรค เพื่อปรับและควบคุมพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากให้เหมาะสมในแต่ละบุคคลในแต่ละช่วงวัย

สรุป

การเกิดฟันผุในเด็กเป็นเรื่องที่สามารถหลีกเลี่ยงได้ด้วยการควบคุมปริมาณการบริโภคอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล แปรงฟันให้ถูกวิธีและทั่วถึง พร้อมกับหมั่นสังเกตถึงสุขภาพฟัน เพราะหากสามารถดูแลรักษาฟันผุได้ตั้งแต่ในระยะเริ่มแรกจะช่วยป้องกันการลุกลามหรือปัญหาดังที่กล่าวข้างต้นได้ง่ายมากกว่ารอเกิดปัญหาภายในช่องปากแล้วมารักษาในภายหลังนั่นเอง

ที่มา

โรคฟันผุในเด็กทารกและวัยหัดเดิน

“โรคฟันผุในเด็ก” ปัญหาเล็ก ๆ ที่อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่

ฟัน(น้ำนม) ผุ

โรคฟันผุ

โรคฟันผุ