เพราะฟันน้ำนมคือฟันชุดแรกของเด็ก ๆ ที่ขึ้นมาเพื่อให้สามารถทานอาหารได้อย่างหลากหลายมากขึ้น ซึ่งเมื่อเด็กน้อยเหล่านั้นเติบโตขึ้นจนถึงช่วงนึงของชีวิต ฟันน้ำนมที่มีอยู่ก็จะหลุดออกไป และถูกแทนที่ด้วยฟันแท้แทน แต่ว่า ในขณะที่เด็ก ๆ ฟันหลุด ผู้ปกครองอย่างเรา ๆ ควรจะต้องดูแลเช่นไร Curaprox จะพาไปหาคำตอบ พร้อมกับไขกระจ่างข้อข้องใจของหลาย ๆ คน ว่าควรห้ามเด็กทานอะไรไหม หรือจะต้องแปรงฟันอย่างไรกันแน่

ฟันน้ำนมของเด็ก ควรจะหลุดเมื่อไหร่กันนะ

ลำดับการหลุดของฟันน้ำนม ตั้งแต่เริ่มต้น จนเสร็จสิ้นกระบวนการนั้น จะกินเวลากว่า 6 ปี การขึ้น และหลุดของฟันน้ำนม เป็นหนึ่งในก้าวย่างการเจริญเติบโตของเด็ก ๆ โดยฟันแท้จะเริ่มดันตัวขึ้นมา ทำให้ฟันน้ำนมเริ่มโยก หลุดร่วงลงมา และสละหน้าที่ให้กับฟันแท้ในที่สุด

เด็กส่วนใหญ่จะมีฟันแท้ซี่แรก เมื่ออายุราว 6 ขวบ นั่นจึงหมายความว่า จะเป็นช่วงเวลาที่ฟันน้ำนมเริ่มหลุดไปด้วยเช่นกัน หากแต่ว่า ช่วงอายุที่ฟันน้ำนมเริ่มหลุด ไม่สำคัญเท่ากับลำดับการหลุดของฟันน้ำนม และลำดับการขึ้นของฟันแท้ ฟันน้ำนมของเด็กบางคนอาจจะหลุดตั้งแต่ 4 ขวบ หรือบางคนอาจจะเริ่มหลุดค่อนข้างช้า เช่นตอนอายุ 7 ขวบก็เป็นได้ โดยสาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้ช่วงเวลาผลัดเปลี่ยนชุดฟันของเด็ก ๆ ไม่เท่ากัน ก็มาจากช่วงเวลาที่ฟันน้ำนมเริ่มต้นงอกออกมาให้เห็น ซึ่งอยู่ในช่วงอายุ 3 เดือน ไปจนถึง 1 ขวบครึ่ง หากเด็กเริ่มมีฟันน้ำนมให้เห็นเร็ว ฟันชุดแรกนี้ ก็จะหลุดไปเร็ว แล้วก็จะมีฟันแท้เร็วตามไปด้วย

ลำดับการขึ้นของฟันน้ำนม

การขึ้นของฟันน้ำนมไม่ได้มีลำดับที่ชัดเจนมากนัก ไม่ฟันซี่หน้า ก็ฟันเขี้ยวที่มักจะโผล่ขึ้นมาให้เห็นก่อนใครเพื่อน หากแต่การหลุดของฟันน้ำนมนี้ จะมีลำดับขั้นตอนที่มักเหมือนกันในเด็กแต่ละคน

โดยฟันซี่แรกที่มักจะโยกก่อนซี่อื่น ๆ ก็คือ ฟันหน้าสองซี่ล่าง หรือที่เรียกว่าฟันตัดที่จะหลุดก่อน ต่อด้วยฟันหน้าสองซี่บน จากนั้นจึงจะขยับเข้าด้านข้าง และด้านในอย่างฟันตัดซี่ที่อยู่ด้านข้าง ฟันกรามชุดแรก ฟันเขี้ยว และตบท้ายด้วยฟันกรามชุดที่สอง

ซึ่งช่วงอายุที่ฟันน้ำนมของเด็กจะเริ่มหลุดคือตั้งแต่ 4 ขวบ ไปจนถึง 7 ขวบ และจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับว่าเด็กมีฟันโผล่ขึ้นมาให้เห็นตอนอายุกี่ขวบ แต่โดยทั่วไปแล้ว เด็ก ๆ ส่วนใหญ่ จะรู้สึกว่าฟันน้ำนมสองซี่ด้านหน้าเริ่มจะโยก ตอนอายุประมาณ 5 ขวบ โดยเด็กอาจจะรู้สึกมันเขี้ยว และเอาลิ้นไปดัน ๆ เจ้าฟันโยกเยกคู่นี้ไม่หยุดเลยทีเดียว

โดยฟันน้ำนมของเด็กจะค่อย ๆ ผลัดกันโยก และหลุดออกไป กระทั่งมีฟันแท้ซี่ใหม่เข้ามาทดแทน จนถึงอายุ 8 ปี หรือไปจนถึง 13 ปี และในเวลานั้น ฟันแท้เกือบครบทุกซี่ ยกเว้นฟันกรามด้านในสุด ก็จะขึ้นมาเรียงกันอย่างสวยงาม และไม่มีควรจะมีฟันน้ำนมเหลืออยู่แล้วในตอนนี้

ถ้าลูกฟันน้ำนมหลุด เราควรจะทำอย่างไรบ้าง

ให้เด็กกลั้วคอด้วยน้ำอุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามีเลือดออกหลังฟันหลุด ซึ่งสามารถใช้ยาสีฟันที่เหมาะสมกับช่องปากของเด็กต่อไปได้ และแนะนำให้เด็กอย่าแปรงฟันแรงจนเกินไปในบริเวณที่ฟันหลุดออก เพื่อหลีกเลี่ยงการระคายเคืองบริเวณนั้น แต่ในกรณีที่เด็กมีอาการปวดร่วมด้วย แนะนำให้ทานยาแก้ปวดบรรเทาอาการแทน หลังจากนั้น ให้เสริมสร้างกิจวัตรสุขภาพช่องปากที่ดีให้แก่เด็ก เช่น การแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละครั้ง และรักษานิสัยการกินที่ดีต่อสุขภาพ เน้นย้ำเรื่องการหลีกเลี่ยงน้ำอัดลม อาหารและเครื่องดื่มรสหวานที่เป็นอันตรายต่อฟัน เพราะมีผลสำคัญต่อฟันแท้ที่กำลังจะขึ้น 

แต่ในกรณีที่ฟันน้ำนมหลุดจากอุบัติเหตุแล้วไม่ได้นำฟันที่หลุดไปรักษา หรือนำไปพบทันตแพทย์เด็กช้าเกิน 2 ชั่วโมง จนทำให้ทันตแพทย์ใช้กาวต่อฟันซี่หักไม่ได้ อาจต้องอุดฟันเพื่ออุดช่องว่างบริเวณฟันที่หัก หรืออาจถอนฟันเพื่อป้องกันสำลักฟันลงคอ 

และในระหว่างนี้ ทันตแพทย์เองก็อาจแนะนำให้ทำฟันปลอมเด็ก ซึ่งเหมาะกับเด็กที่สูญเสียฟันน้ำนมก่อนกำหนด เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันรอบข้างเคลื่อนที่จนเอียงและล้ม จนทำให้ฟันแท้ที่กำลังจะขึ้นซ้อนกันและเป็นปัญหาฟันภายหลัง โดยจะใช้ฟันปลอมแบบถอดได้มาใส่แทนที่ฟันที่หลุดไปแบบชั่วคราว โดยทั่วไปมีให้เลือก 2 แบบ ได้แก่ แบบพลาสติกยืดหยุ่น และแบบโลหะ

แปรงฟันยังไง และกินอะไรได้บ้าง หลังจากที่ลูกฟันน้ำนมหลุด

หลังจากที่ฟันน้ำนมของเด็กหลุด ผู้ปกครองไม่จำเป็นจะต้องพะวงมากไปว่าจะต้องดูแลอะไรเป็นพิเศษ เพียงแค่ทำตามขั้นตอนดังนี้เท่านั้น

• แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง หรือทุกครั้งหลังมื้ออาหาร ทั้งนี้ต้องแปรงอย่างเบามือ เพื่อป้องกันการระคายเคืองบริเวณแผล ด้วยแปรงสีฟันที่ออกแบบมาเป็นพิเศษสำหรับเด็ก อย่าง  CURAPROX Kids ultra soft แปรงสีฟันสำหรับเด็กฟันชุดผสมอายุ 5 ปีขึ้นไป ด้วยคุณสมบัตพิเศษต่าง ๆ ที่ถูกคิดขึ้นมาเพื่อทำความสะอาดฟันในช่องปาก ที่มีผสมกันทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้ ไม่ว่าจะเป็น
  • หัวแปรงขนาดกระทัดรัด เหมาะสมกับขนาดของช่องปาก เพื่อเข้าถึงฟันซี่ในสุด และเพิ่มความพิถีพิถันในการทำความสะอาด
  • เพิ่มประสิทธิภาพการทำความสะอาด ด้วยเส้นใย CUREN® (คูเรน) ที่อัดแน่นมากถึง 5,500 เส้น
  • ขนแปรงปลายมน หน้าตัดตรง นุ่มพิเศษ อ่อนโยนต่อเหงือกที่อยู่ในช่วงของการเปลี่ยนแปลง
  • ด้ามจับทรงแปดเหลี่ยม เอื้อต่อการวางตำแหน่งในการแปรงฟัน 45 องศาตามคำแนะนำของทันตแพทย์ และเสริมสร้างพฤติกรรมการใช้งานอย่างถูกวิธีตั้งแต่วัยเด็ก

มาพร้อมกับสีสันที่มีให้เลือกถึง 6 แบบ ไม่ว่าจะเป็นสีน้ำเงิน สีเขียว สีส้ม สีชมพู สีม่วง และสีแดง ช่วยเพิ่มความน่าดึงดูดใจให้กับเด็ก ๆ ในการแปรงฟันมากยิ่งขึ้นไปอีกด้วย

• ใช้ไหมขัดฟันควบคู่กับแปรงสีฟันด้วย
• ให้ดื่มน้ำตามทุกครั้งหลังดื่มนม หรือหลังมื้ออาหาร และเมื่อเด็กเริ่มบ้วนปากได้ ให้บ้วนปากด้วยน้ำเกลือ เพื่อสุขอนามัยที่ดีต่อไป
• หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีผลให้ฟันผุง่ายซึ่งจะส่งผลต่อฟันแท้ที่กำลังจะขึ้นโดยตรง
• พบหมอฟันเด็กเป็นประจำทุก 6 เดือน หรือพบหมอฟันเด็กทันทีที่ฟันหลุด เพื่อให้คุณหมอแนะนำวิธีการดูแลช่องปากเพิ่มเติม

และสำหรับเรื่องที่ว่า เด็กสามารถที่จะกินอะไรได้บ้าง หลังจากที่ฟันน้ำนมของเจ้าตัวหลุดไป จากการสอบถามไปยังเพจ Facebook ฟันน้ำนม พบว่าแม้ว่าฟันน้ำนมของเด็กจะหลุดออกไป ก็ยังสามารถที่จะให้เด็ก ๆ รับประทานอาหารได้ตามปกติ ไม่จำเป็นจะต้องระวังเรื่องใดเป็นพิเศษอย่างที่หลาย ๆ คนเป็นกังวล ยกเว้นอาหารที่ก่อให้เกิดฟันผุได้ง่าย โดยจะต้องดูแลความสะอาดของช่องปากให้เป็นปกติ และหมั่นพาไปพบทันตแพทย์เป็นประจำสม่ำเสมอก็เท่านั้น

สรุป

แม้ผู้ปกครองหลายท่านจะมองว่าฟันน้ำนมนั้นเดี๋ยวก็หลุด ไม่ต้องดูแลอะไรมากก็ได้ แต่ความจริงแล้ว ฟันน้ำนมเหล่านี้ถือเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาการของเด็ก จึงไม่ควรปล่อยให้หลุดก่อนเวลาอันควร หรือหลุดช้าจนเกินไป เพื่อให้ฟันแท้ที่จะขึ้นมาแทนที่นั้น ไม่เกิดปัญหาต่าง ๆ ที่น่าปวดหัวตามมาในภายหลัง และจะต้องดูแลสุขภาพช่องปากของเด็ก ๆ อย่างดี เพื่อป้องกันฟันผุที่อาจส่งผลต่อพัฒนาการของเด็กในช่วงวัยดังกล่าวนั่นเอง