ข้างนอกสุกใส ข้างในฟันผุ

ว่าด้วยโรคที่คาดไม่ถึงและความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการจัดฟันใส ที่ไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด

ว่ากันว่าการจัดฟันใสนั้นดูแลง่ายกว่าการจัดฟันแบบติดเครื่องมือ เพราะเครื่องมือไม่ได้ติดอยู่กับฟันตลอดเวลา แต่สามารถถอดออกได้ระหว่างมื้ออาหาร เพราะเหตุนี้เองจึงมีคนไข้จัดฟันใสหลายรายที่มีความเข้าใจผิด หรือชะล่าใจจนไม่ทันได้ระวังโรคต่างๆ ทั้งฟันผุ เหงือกอักเสบ ไปจนถึงโรคปริทันต์

แน่นอนว่าอาการทั้งหมดนี้สามารถป้องกันได้ด้วยการรักษาความสะอาดของช่องปากให้ดี แต่วิธีนั้นจะเป็นอย่างไรบ้าง หาคำตอบได้ในบทความนี้

- ถ้าถอดเครื่องมือตอนกินอาหารได้ แปลว่าฟันไม่มีทางผุหรือเปล่า
- ไม่อยากถอดเครื่องมือมากินข้าว แต่กินน้ำหวานแทนได้ไหม
- เหงือกอักเสบเป็นอุปสรรคในการจัดฟันได้ด้วยเหรอ

“ถ้าถอดเครื่องมือตอนกินอาหารได้ แปลว่าฟันไม่มีทางผุ”

แม้จะสามารถถอดเครื่องมือระหว่างกินอาหารได้ก็จริง แต่เครื่องมือที่เราใส่ต่อเนื่องนาน 20-22 ชั่วโมงต่อวันนั้นก็จะทำหน้าที่เหมือนเขื่อนกั้นไม่ให้ผิวฟันได้สัมผัสกับน้ำลายในปาก ซึ่งน้ำลายของเรานั้นประกอบไปด้วยแร่ธาตุ แคลเซียม และฟอสเฟต ช่วยซ่อมแซมและคืนแร่ธาตุกลับไปสู่ฟันที่มีกระบวนการสูญเสียแร่ธาตุเกิดขึ้นตลอดเวลา เมื่อฟันไม่ได้รับแร่ธาตุจากน้ำลายจึงทำให้ฟันขาดแร่ธาตุและผุได้ง่ายขึ้นนั่นเอง

ในการป้องกันปัญหาฟันผุ เราควรเข้าใจกระบวนการเกิดฟันผุ และองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องทั้งหมดอย่างละเอียดคือ

1. แบคทีเรียในช่องปาก จำเป็นต้องหมั่นทำความสะอาดช่องปากเพื่อควบคุมจำนวนแบคทีเรียไม่ให้มากเกินไป เพราะแบคทีเรียในช่องปากนี้เมื่อถูกทิ้งไว้นานเข้า จะพัฒนากลายเป็นคราบหินปูน ต้นเหตุของโรคเหงือกและโรคปริทันต์
2. อาหาร การป้องกันปัญหาฟันผุเริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการควบคุมอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล เพราะในปากเราทุกคนมีเอนไซม์ที่ชื่ออะไมเลส (Amylase) ทำหน้าที่ย่อยแป้งให้กลายเป็นน้ำตาล ซึ่งเป็นอาหารของแบคทีเรีย เมื่อแบคทีเรียกินแล้วจะย่อยออกมาเป็นกรดทำลายฟัน สาเหตุของปัญหาฟันผุนั่นเอง
3. เวลา กระบวนการเกิดฟันผุข้างต้นต้องอาศัยเวลาดังนั้นถ้าเราจำกัดเวลาของมื้ออาหารให้ชัดเจน ไม่กินจุกจิก หรือจิบน้ำหวานตลอดเวลา ก็จะช่วยตัดตัวแปรเรื่องเวลาออกไปได้ ความเสี่ยงในการเกิดฟันผุก็จะลดลง
4. ฟัน การแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์จะช่วยให้ฟันแข็งแรงและผุได้ยากขึ้น เพราะถึงแม้ฟันจะเป็นกระดูกที่แข็งแรงที่สุดในร่างกาย แต่ฟลูออไรด์จะช่วยเสริมใยเหล็กให้ฟันนั้นผุยากยิ่งขึ้น

“ไม่อยากถอดเครื่องมือมากินข้าว งั้นกินน้ำหวานแทนแล้วกัน”

ความเข้าใจว่าการกินน้ำหวาน น้ำปั่น หรืออาหารที่มีลักษณะเหลว ไม่ต้องเคี้ยว ไม่จำเป็นต้องถอดเครื่องมือเพื่อแปรงฟันถือเป็นความเข้าใจผิดที่อันตรายอย่างยิ่ง เพราะอาจนำไปสู่ปัญหาที่ใหญ่อย่างที่หลายคนนึกไม่ถึง เพราะน้ำตาลในน้ำหวาน น้ำปั่น ชานม หรือของเหลวนั้นจะถูกกักเอาไว้ในอุปกรณ์จัดฟัน เท่ากับว่าฟันทุกซี่ถูกแช่ค้างอยู่ในแอ่งน้ำตาลเป็นเวลานานหลายชั่วโมง กลายเป็นอาหารชั้นดีของแบคทีเรียในช่องปาก แถมเครื่องมือจัดฟันยังกั้นไม่ให้น้ำลายเข้าไปคืนแร่ธาตุได้อีก

ฟันผุที่เกิดขึ้นจากกระบวนการลักษณะนี้มักจะกินพื้นที่โดยรอบฟันเกือบทุกด้านทั้งปาก เรียกว่า Rampant Caries หรือฟันผุลุกลาม

“เหงือกอักเสบเป็นอุปสรรคในการจัดฟันได้ด้วยเหรอ”

เหงือกอักเสบคือโรคที่เกิดขึ้นได้ง่าย เพราะไม่ได้มีปัจจัยในการเกิดโรคมากเท่ากับฟันผุ ตัวแปรของโรคเหงือกอักเสบคือ ‘แบคทีเรีย’ ในช่องปาก แต่นั่นแปลว่าการป้องกันโรคก็ทำได้ง่ายกว่าเช่นกัน ด้วยการหมั่นแปรงฟันกำจัดคราบแบคทีเรียอย่างสม่ำเสมอ

แบคทีเรียในช่องปากดังกล่าวมีลักษณะเป็นของนิ่ม แต่เมื่อสะสมมากพอจะค่อยๆ เปลี่ยนสภาพจากของนิ่มเป็นของแข็งที่เราคุ้นเคยกันในชื่อ ‘หินปูน’ ซึ่งสามารถกระตุ้นการอักเสบของเหงือกได้ด้วยการปล่อยท็อกซินออกมาทำให้เหงือกบวม อักเสบ มีเลือดไหล ได้

อีกหนึ่งโรคที่เกี่ยวข้องกับอาการเหงือกอักเสบโดยตรงคือ ‘โรคปริทันต์’ ซึ่งมีระดับความรุนแรงมากกว่า จะเกิดขึ้นเมื่อแบคทีเรียทำให้กระดูกฟันที่อยู่ใต้เหงือกค่อยๆ ละลายหายไป ฟันเริ่มโยก คนไข้มีความเสี่ยงต้องถอนฟันในที่สุด แน่นอนว่ากรณีนี้จะส่งผลให้การดัดฟันต้องหยุดชะงักไปโดยปริยาย

ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสำหรับคนไข้จัดฟันใส

แปรงสีฟัน CS 5460, SMART หรือ VELVET ที่มีขนแปรงนุ่มเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับผู้จัดฟันใสซึ่งจะต้องแปรงฟันทุกครั้งหลังมื้ออาหาร โดยใช้ร่วมกับแปรงกระจุก CURAPROX CS 1006 SINGLE หรือ CURAPROX CS 1009 SINGLE สำหรับซอกซอนทำความสะอาดเฉพาะจุด และแปรงซอกฟัน CURAPROX CPS ขนาดต่างๆ ที่เหมาะสมกับสภาพฟันของแต่ละคน

ยาสีฟัน CURAPROX Enzycle, 1450 fluoride ประกอบด้วยฟลูออไรด์ 1450 ppm เหมาะกับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อฟันผุในระยะสั้น เช่น คนไข้จัดฟัน หรือผู้ตั้งครรภ์

สำหรับคนที่เดินทางบ่อยอาจเลือกใช้แปรงสีฟันชุดพกพาอย่าง CURAPROX Travel Set เพื่อความสะดวกในการแปรงฟันนอกบ้าน ง่ายต่อการรักษาวินัยในการแปรงฟัน