การจัดฟันเป็นการแก้ไขปัญหาเรื่องของฟันเก การสบฟันซึ่งมีผลต่อการบดเคี้ยว และที่สำคัญยังช่วยให้การเรียงตัวของฟันเข้าที่สวยงามมากขึ้น ซึ่งในกระบวนการสร้างความเปลี่ยนแปลงของการเรียงตัวของฟันนี้ อาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับเหงือก เช่น เจ็บเหงือก หรือเหงือกบวม เป็นต้น 

เรามาดูสาเหตุที่แท้จริงของเหงือกบวมเมื่อจัดฟันกันดีกว่าว่า เกิดจากอะไร  และจะป้องกันอาการเหล่านี้ได้อย่างไรบ้าง เพื่อสุขภาพของเหงือกและฟันที่ดีในขณะที่ต้องจัดฟัน

สาเหตุของการเกิดเหงือกบวมเมื่อจัดฟัน

กล่าวถึงสาเหตุของเหงือกบวมเมื่อจัดฟันนั้น สามารถเกิดขึ้นได้จาก 3 สาเหตุด้วยกัน ดังนี้

 

1.การเคลื่อนที่ของฟัน

เหงือกเป็นส่วนที่สำคัญอย่างมากในการยึดเกาะฟันไว้ ถ้าเหงือกมีอาการผิดปกติ อาจส่งผลให้หน้าที่ในการยึดฟันเสียไป เมื่อมีการจัดฟันเกิดขึ้น การเปลี่ยนแปลงการเรียงตัวของฟันจึงส่งผลต่อเหงือกโดยตรงด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะการใส่เครื่องมือเพื่อดึงรั้งให้ฟันมีการเคลื่อนที่ไปยังตำแหน่งที่ต้องการอย่างรวดเร็ว อาจทำให้เกิดความระคายเคืองขึ้นกับเหงือก สัญญาณที่สังเกตได้ถึงความผิดปกติคือเหงือกบวมแดง

2.การระคายเคืองจากเครื่องมือจัดฟัน

การใส่เครื่องมือจัดฟันบางวิธี อย่างเช่น การจัดฟันแบบติดแน่นอาจสร้างการรบกวนเนื้อเยื่อภายในช่องปาก ซึ่งอาจเกิดจากลักษณะของซี่ฟันที่ค่อนข้างเล็กทำให้เครื่องมือติดอยู่ชิดกับเหงือกมากเกินไปทำให้ไปดันเหงือกจนเกิดการอักเสบ มีอาการเหงือบวมแดงเพราะเครื่องมือจัดฟันได้

3.การรักษาสุขอนามัยในช่องปาก

อีกสาเหตุสำคัญของอาการเหงือกบวมคือ การดูแลรักษาความสะอาดหรือสุขอนามัยภายในช่องปากไม่ดีพอ ทำให้เกิดคราบพลัคหรือคราบหินปูนขึ้นได้ง่าย โดยเฉพาะบริเวณขอบเหงือกและคอฟัน รวมไปถึงรอบๆเหล็กจัดฟัน เพิ่มความเสี่ยงทำให้เกิดอาการเหงือกบวม เพราะการดูแลรักษาความสะอาดภายในช่องปากจะทำได้ยากมากขึ้น เนื่องจากมีพื้นที่ให้เศษอาหารหรือแบคทีเรียหลบเข้าไปสะสมเจริญเติบโตตามเครื่องมือจัดฟันหรือตามซอกฟันได้มากขึ้นนั่นเอง ซึ่งหากมีการสะสมมากเข้าอาจทำให้เกิดการติดเชื้อจนนำไปสู่โรคเหงือกอักเสบ และหากปล่อยไว้นานๆ อาจลุกลามจนต้องสูญเสียฟันได้

อาการเหงือกบวมยังสามารถเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุในทางอ้อม เช่น ฮอร์โมนของร่างกายสตรีเมื่อตั้งครรภ์ ภาวะขาดสารอาหารเช่นวิตามินบีและซี หรือการเกิดฟันคุด เป็นต้น ซึ่งสามารถเกิดอาการเหงือกบวมได้ ดังนั้น ในการดูแลแก้ไขเหงือกบวมจึงต้องดูตามสาเหตุและแก้ไขให้ถูกจุด

วิธีดูแลรักษาอาการเหงือกบวมเมื่อจัดฟัน

สำหรับคนจัดฟันที่ต้องเผชิญหน้ากับอาการเหงือกบวมแดง อันเนื่องมาจากการใส่เครื่องมือจัดฟัน โดยเฉพาะการใส่เครื่องมือในระยะแรก หรือการเปลี่ยนลวดดัดฟัน ซึ่งจะทำให้เหงือกต้องปรับตัวเพื่อพยุงฟัน จนอาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองขึ้นได้ โดยความรุนแรงของการระคายเคืองในแต่ละบุคคลจะมีอาการมากน้อยแตกต่างกันออกไป ในเบื้องต้นอาการเหงือกบวม เพราะจัดฟันจะสามารถหายเองได้ หลังจากนั้นสามารถดูแลรักษาด้วยตนเอง ได้ดังนี้

งดการรับประทานอาหารแข็ง

ในช่วงเวลาจัดฟัน ทันตแพทย์ส่วนใหญ่จะแนะนำให้ผู้จัดฟันงดการกินอาหารแข็ง เช่น น้ำแข็ง ปลาหมึก ฝรั่ง เป็นต้น เพื่อป้องกันเครื่องมือจัดฟันหลุดออก ซึ่งนอกจากเหตุผลนี้แล้ว ในช่วงเวลาจัดฟันนั้นเหงือกจะได้รับการรบกวนค่อนข้างมากจากการติดเครื่องมือเพื่อดึงฟัน และถ้ายิ่งฝืนรับประทานของแข็งเข้าไปเพิ่ม อาจทำให้เหงือกถูกขูดจนเกิดอาการบวมแดงได้ จึงควรหลีกเลี่ยงอาหารแข็งเป็นอย่างยิ่งโดยเฉพาะในระยะเวลาเปลี่ยนเครื่องมือในสัปดาห์แรก

ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อแก้ไขปัญหา

ในบางครั้งสาเหตุของเหงือกบวมเมื่อจัดฟัน อาจเกิดจากลวดหรือเครื่องมือจัดฟันอื่นๆ สร้างความระคายเคืองให้กับเหงือก ซึ่งในสาเหตุนี้จะต้องแจ้งให้กับทันตแพทย์ที่จัดฟันในทันที เพื่อป้องกันอาการแทรกซ้อนหรืออาการเหงือกบวมอักเสบที่รุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีอาการปวดฟันอย่างรุนแรงร่วมด้วย

ดูแลรักษาความสะอาดภายในช่องปาก

สิ่งสำคัญที่เราสามารถจัดการดูแลได้ด้วยตนเองเพื่อหลีกเลี่ยง ป้องกัน และรักษาอาการเหงือกบวมภายในช่องปากคือ การดูแลรักษาความสะอาดภายในช่องปากอย่างถูกวิธีด้วยการแปรงฟัน โดยใช้แปรงสีฟันสำหรับคนใส่เครื่องมือจัดฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยแปรงสีฟันควรมีขนที่อ่อนนุ่ม ปลายมน ไม่สร้างบาดแผลให้กับเหงือกเมื่อแปรงฟัน และอาจมีการใช้แปรงซอกฟัน และแปรงกระจุกในการทำความสะอาดด้วยเพื่อกำจัดเศษอาหารที่อาจเข้าไปติดตามเครื่องและซอกฟันนั่นเอง

เพราะสุขภาพในช่องปากเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากทั้งยังส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันไม่น้อย จึงควรดูแลให้มีสุขภาพดีอยู่เสมอ ซึ่งในการดูแลสุขภาพภายในช่องปากนั้นจะละเลยการแปรงฟันไปไม่ได้

โดยเฉพาะสำหรับคนที่จัดฟันควรเลือกแปรงสีฟันสำหรับคนจัดฟันให้เหมาะสม อย่างเช่น แปรงสีฟัน Curapox CS 5460 Ortho ซึ่งมีการออกแบบขนแปรงเฉพาะเพื่อเข้าถึงขอบเหงือกได้อย่างอ่อนโยนด้วยขนแปรงปลายมน นุ่มพิเศษเหมาะสำหรับเหงือกที่อ่อนไหวง่ายในระหว่างการจัดฟัน และยังทำให้ขนแปรงในแถวกลางสั้นลงเป็นพิเศษ เพื่อให้สามารถแปรงลงบนเครื่องมือจัดฟันได้เลย

 

ที่มา 

ปัญหา เหงือกบวม จากการจัดฟัน จัดการได้

เหงือกอักเสบบวมแดงต้องรีบรักษา เพื่อแก้ปัญหาก่อนสูญเสียฟัน

โรคเหงือกอักเสบ