ฟัน ส.ว. = ฟัน สวย เว่อร์

ฮาวทูดูแลช่องปากของผู้สูงวัย เพื่อให้ท่านกินอาหารอร่อยจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต

เมื่ออายุเพิ่มขึ้น ร่างกายย่อมเสื่อมสภาพลง ช่องปากของเราก็เช่นกัน แม้ว่าฟันจะเป็นกระดูกส่วนที่แข็งแรงและถูกออกแบบมาให้อยู่กับเราจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต แต่ถ้าขาดความเข้าใจและการเอาใจใส่ที่เพียงพอ ก็อาจทำให้เราต้องหันไปพึ่งฟันปลอม และคอยต่อสู้กับอาการอันน่าหงุดหงิดในปากได้เช่นกัน

ต่อไปนี้คือข้อควรระวังเกี่ยวกับสุขภาพช่องปากของผู้สูงวัยที่จะช่วยให้เราเข้าใจ และสามารถดูแลฟันรุ่น ส.ว. ได้อย่างละเอียดถี่ถ้วนยิ่งขึ้น

อาการปากแห้งในคนแก่ มีผลต่อสุขภาพฟันมากกว่าที่คิด
ผลข้างเคียงจากยาและการรักษาโรค ก็มีผลต่อช่องปากเช่นกัน
คนไข้โรคไขมันในเลือดสูง มักเป็นกลุ่มเสี่ยงโรคฟันผุ

“อาการปากแห้งในคนแก่ มีผลต่อสุขภาพฟันมากกว่าที่คิด”

ปัญหาต่อมน้ำลายฝ่อ ปากแห้ง นับเป็นอาการที่พบได้ทั่วไปในกลุ่มผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้หญิงวัยทองที่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ซึ่งนอกจากจะส่งผลต่ออารมณ์แล้ว ยังนำไปสู่ภาวะปากแห้งได้อีกด้วย และเนื่องจากน้ำลายของเราประกอบไปด้วยแร่ธาตุ แคลเซียม และฟอสเฟต ช่วยซ่อมแซมและคืนแร่ธาตุกลับไปสู่ฟันที่มีกระบวนการสูญเสียแร่ธาตุเกิดขึ้นตลอดเวลา ดังนั้นการที่ฟันไม่ได้รับแร่ธาตุจากน้ำลายจึงทำให้ฟันขาดแร่ธาตุและเสี่ยงที่จะผุได้ง่ายขึ้น

นอกจากนี้ปัญหาต่อมน้ำลายฝ่อยังมีผลทำให้ค่าความเป็นกรด-ด่างในปากขาดความสมดุล แบคทีเรียในปากเจริญเติบโตได้ดีกว่าปกติ เสี่ยงต่อการเกิด Rampant Caries หรือฟันผุลุกลามได้แม้ว่าเราจะแปรงฟันก็ตาม

วิธีรับมือที่ง่ายที่สุดคือ ให้ผู้สูงอายุหมั่นนวดต่อมน้ำลาย ออกกำลังกายกล้ามเนื้อปาก ร่วมกับการใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์สูง เพื่อช่วยเสริมความแข็งแรงให้กับผิวฟัน

“ผลข้างเคียงจากยาและการรักษาโรค ก็มีผลต่อช่องปากเช่นกัน”

กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs (non-communicable diseases) นับได้ว่าเป็นโรคสามัญของผู้สูงวัยทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นโรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคปอด โรคไต หรือโรคซึมเศร้า ซึ่งผลข้างเคียงจากยาหรืออาการป่วยของโรคในกลุ่มนี้มักจะข้องเกี่ยวกับสุขภาพช่องปากของเราโดยไม่รู้ตัว

ยกตัวอย่างง่ายๆ คนไข้ความดันสูงที่ต้องกินยาขับปัสสาวะเพื่อลดความดันให้ต่ำลง ผู้ป่วยที่กินยาโรคซึมเศร้าบางตัว จะพบกับปัญหาปากแห้งที่รุนแรงกว่าผู้สูงอายุทั่วไป คนกลุ่มนี้จะมีจะต้องระวังปัญหาปากแห้งแตก เป็นแผล แผลหายช้า และฟันผุ

ขณะที่ผู้ป่วยมะเร็งที่ต้องได้รับคีโม ฉายแสงบริเวณใบหน้าและลำคอ จะมีอาการกล้ามเนื้อยึดบริเวณรอบๆ จนอ้าปากได้ยากกว่าปกติ ส่งผลต่อพฤติกรรมการกินและการแปรงฟัน เมื่อผู้ป่วยเลือกกินอาหารที่มีลักษณะนิ่ม เหลว ส่วนใหญ่จะเป็นอาหารกลุ่มแป้งที่มีปริมาณน้ำตาลสูง บวกกับสภาพกล้ามเนื้อที่เป็นอุปสรรคต่อการแปรงฟัน ทำให้มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดปัญหาฟันผุเช่นกัน

“คนไข้โรคไขมันในเลือดสูง มักเป็นกลุ่มเสี่ยงโรคฟันผุ”
ผู้ป่วยไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะคนที่มีไขมันไตรกลีเซอไรด์ (Trigleceride) สูงนั้น นอกจากจะมีปัญหาแผลในปากหายยากแล้ว ยังมีแนวโน้มที่จะมีฟันผุเยอะเป็นพิเศษอีกด้วย เนื่องจากไขมันไตรกลีเซอไรด์นั้นเกิดจากการกินอาหารจำพวกแป้ง และโดยปกติในปากเราจะมีเอนไซม์อะไมเลส (Amylase) ทำหน้าที่ย่อยแป้งให้กลายเป็นน้ำตาลโมเลกุลคู่ ซึ่งเป็นอาหารของแบคทีเรีย เมื่อแบคทีเรียกินแล้วจะย่อยออกมาเป็นกรดทำลายฟัน สาเหตุของปัญหาฟันผุ ดังนั้นผู้ป่วยที่มีไขมันไตรกลีเซอไรด์สูงจึงมักจะมีอาการฟันผุร่วมด้วยนั่นเอง

ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ

แปรงสีฟัน CS 5460, SMART หรือ VELVET ที่มีขนแปรงนุ่มเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่เหงือกและกระพุ้งแก้มบอบบาง เป็นแผลได้ง่าย ใช้ร่วมกับแปรงกระจุก CURAPROX CS 1006 SINGLE หรือ CURAPROX CS 1009 SINGLE สำหรับซอกซอนทำความสะอาดเฉพาะจุด เช่น ร่องฟันซี่ที่ถอนออกไปแล้ว หรือต้องการโฟกัสเฉพาะจุด เช่น จุดที่มีปัญหาเหงือกร่น รากฟันโผล่ ขณะที่ผู้ป่วยโรคมะเร็งที่เข้ารับการฉายแสง อาจเลือกใช้แปรงสีฟันรุ่น Surgical ซึ่งมีขนแปรงนุ่มที่สุด

ยาสีฟัน CURAPROX Enzycle, 1450 fluoride ประกอบด้วยฟลูออไรด์ 1450 ppm เหมาะกับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อฟันผุ เช่น ผู้สูงวัย หรือคุณแม่ตั้งครรภ์