สุขสันต์ฟันแม่

เข้าใจโรคในปากของคนท้อง เตรียมพร้อมเป็นคุณแม่มือใหม่ที่มีฟันสวยและแข็งแรง

การเตรียมตัวตั้งครรภ์นั้น นอกจากจะเตรียมตัวตรวจสุขภาพ รักษาร่างกายให้แข็งแรงแล้ว การเตรียมความพร้อมในช่องปากถือเป็นอีกหนึ่งส่วนที่หลายครอบครัวคาดไม่ถึง นั่นเพราะในช่วงเวลา 9 เดือนของการตั้งครรภ์อันอ่อนไหว สุขภาพฟันของเราก็จะอ่อนแอลงอย่างคาดไม่ถึงเช่นกัน

การเตรียมสุขภาพช่องปากให้แข็งแรงตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์จึงเป็นหนึ่งในวิธีแก้ที่ทันตแพทย์หลายคนแนะนำ บทความนี้จึงอยากชวนว่าที่คุณแม่ทุกคนมาทบทวนข้อควรระวังเกี่ยวกับฟันและปากของเรากันแบบรวบรัด

แปรงฟันเหมือนเดิมทุกวัน แต่ทำไมพอตั้งครรภ์แล้วฟันถึงผุ เหงือกก็อักเสบ?
ทำไมยิ่งแพ้ท้อง ยิ่งต้องระวังเรื่องฟันผุ?
เชื้อราในปาก อีกหนึ่งโรคที่ต้องเฝ้าระวังในกลุ่มคุณแม่ตั้งครรภ์

“แปรงฟันเหมือนเดิมทุกวัน แต่ทำไมพอตั้งครรภ์แล้วเหงือกอักเสบง่าย”

โดยปกติฮอร์โมนในร่างกายผู้หญิงจะเปลี่ยนแปลงเป็นอยู่เสมอเมื่อมีประจำเดือน และจะเปลี่ยนแปลงมากเป็นพิเศษในช่วงที่ตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นภาวะที่ฮอร์โมนจะเพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยเฉพาะโปรเจสเตอโรน (Progesterone) และเอสโตรเจน (Estrogen) ส่งผลให้ภูมิต้านทานของร่ายกายอ่อนแอลง เชื้อแบคทีเรียบางชนิดในปากเติบโตได้ดีกว่าปกติถึง 5,500% ซึ่งแบคทีเรียนี้คือหนึ่งในปัจจัยการเกิดโรคเหงือกอักเสบและฟันผุ

โดยเฉพาะอย่างยิ่งเหงือกอักเสบ ซึ่งมีแบคทีเรียเป็นตัวแปรหลักในการเกิดโรค ปกติแล้วแบคทีเรียในปากเราจะมีลักษณะเป็นของนิ่ม แต่เมื่อสะสมมากพอจะค่อยๆ เปลี่ยนสภาพจากของนิ่มเป็น ‘หินปูน’ ซึ่งสามารถกระตุ้นการอักเสบของเหงือกได้ด้วยการปล่อยท็อกซินออกมาทำให้เหงือกบวม อักเสบ มีเลือดไหลได้

ฉะนั้นต่อให้เราแปรงฟัน ดูแลรักษาความสะอาดในปากอย่างดีเหมือนเดิม แต่ด้วยสภาวะร่างกายและฮอร์โมนที่เปลี่ยนไป จำนวนแบคทีเรียในปากที่เพิ่มขึ้น ก็อาจทำให้เกิดปัญหาเหงือกบวมอักเสบรุนแรง หรือฟันผุได้ง่ายกว่าปกติอยู่ดี

“ทำไมยิ่งแพ้ท้อง ยิ่งต้องระวังเรื่องฟันผุ?”

กระบวนการเกิดฟันผุจะเกิดขึ้นได้ต้องประกอบไปด้วย 4 ปัจจัยคือ

แบคทีเรียในช่องปาก จำเป็นต้องหมั่นทำความสะอาดช่องปากเพื่อควบคุมจำนวนแบคทีเรียไม่ให้มากเกินไป เพราะแบคทีเรียในช่องปากนี้เมื่อถูกทิ้งไว้นานเข้า จะพัฒนากลายเป็นคราบหินปูน ต้นเหตุของโรคเหงือกและโรคปริทันต์
อาหาร การป้องกันปัญหาฟันผุเริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการควบคุมอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล เพราะในปากเราทุกคนมีเอนไซม์ที่ชื่ออะไมเลส (Amylase) ทำหน้าที่ย่อยแป้งให้กลายเป็นน้ำตาล ซึ่งเป็นอาหารของแบคทีเรีย เมื่อแบคทีเรียกินแล้วจะย่อยออกมาเป็นกรดทำลายฟัน สาเหตุของปัญหาฟันผุนั่นเอง
เวลา กระบวนการเกิดฟันผุข้างต้นต้องอาศัยเวลาดังนั้นถ้าเราจำกัดเวลาของมื้ออาหารให้ชัดเจน ไม่กินจุกจิก หรือจิบน้ำหวานตลอดเวลา ก็จะช่วยตัดตัวแปรเรื่องเวลาออกไปได้ ความเสี่ยงในการเกิดฟันผุก็จะลดลง
ฟัน การแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์จะช่วยให้ฟันแข็งแรงและผุได้ยากขึ้น เพราะถึงแม้ฟันจะเป็นกระดูกที่แข็งแรงที่สุดในร่างกาย แต่ฟลูออไรด์จะช่วยเสริมใยเหล็กให้ฟันนั้นผุยากยิ่งขึ้น

เมื่อคุณแม่ตั้งครรภ์ส่วนมากมักเผชิญกับอาการแพ้ท้อง อาเจียน ซึ่งแปลว่านอกจากกรดในอาหารที่กินเข้าไปแล้ว ยังมีกรดในกระเพาะที่ไหลย้อนออกมา ทำให้ช่องปากมีสภาพเป็นกรดต่อเนื่องเป็นเวลานาน ประกอบกับพฤติกรรมการกินคือมักจะกินน้อยๆ แต่กินบ่อยๆ ทำให้ฟันสัมผัสอาหารบ่อยและนานกว่าปกติ และหลายรายยังไม่สามารถแปรงฟันได้ดีเท่าที่ควรเพราะการแปรงฟันไปกระตุ้นให้รู้สึกอยากอาเจียน ปัจจัยทั้งหมดที่กล่าวมาจึงทำให้กระบวนการเกิดฟันผุเกิดขึ้นได้ง่ายกว่าเดิม

วิธีป้องกันฟันผุในกรณีของผู้ตั้งครรภ์ที่ง่ายที่สุดคือ จำกัดการกินอาหารไม่ให้บ่อยเกินไป หรือถ้าจำเป็นต้องกินบ่อยก็ควรเลือกเป็นอาหารจำพวกโปรตีนและผักผลไม้ที่มีน้ำตาลต่ำ ในกรณีที่แพ้ท้องหนักจนไม่สามารถแปรงฟันได้เลยอาจใช้วิธีการบ้วนปากด้วยน้ำผสมเบคกิ้งโซดาแทน

“เชื้อราในปาก อีกหนึ่งโรคที่ต้องเฝ้าระวังในกลุ่มคุณแม่ตั้งครรภ์”

การต่อสู้กับแบคทีเรียในปาก ร่างกายจำเป็นต้องมีภูมิต้านทานที่แข็งแรง แต่ในสภาวะตั้งครรภ์ส่วนมากมักจะพบกับปัญหาภูมิต้านทานต่ำ ไม่ว่าจะเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน อาการแพ้ท้อง ความเครียด นอนไม่หลับ วิตกกังวล ทั้งหมดล้วนแล้วแต่เป็นสาเหตุทำให้ภูมิต้านทานตกจนแบคทีเรียในปากเติบโตเร็ว ติดเชื้อได้ง่าย ซึ่งหนึ่งในเชื้อที่ว่าก็คือการติดเชื้อราในช่องปาก (Oral Thrush) ซึ่งมีลักษณะเป็นคราบขาวคล้ายฝ้าในปากบริเวณลิ้น กระพุ้งแก้ม เพดานปาก หรือเหงือก

วิธีป้องกันโรคเชื้อราในช่องปากคือการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ ด้วยการดูแลรักษาร่างกายและจิตใจให้ปกติที่สุด กินอาหารที่ดี พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่เครียดจนเกินจำเป็น และรักษาวินัยในการแปรงฟันให้ดี เพื่อควบคุมจำนวนแบคทีเรียและเชื้อในช่องปากไม่ให้มากจนเกิดผลเสียต่อร่างกาย

ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์

แปรงสีฟันรุ่น VELVET ที่มีขนแปรงนุ่มเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ที่ต้องการความอ่อนโยน หลีกเลี่ยงการกระตุ้นอาการแพ้ท้อง โดยใช้ร่วมกับแปรงกระจุก CURAPROX CS 1006 SINGLE หรือ CURAPROX CS 1009 SINGLE สำหรับซอกซอนทำความสะอาดเฉพาะจุด และแปรงซอกฟัน CURAPROX CPS ขนาดต่างๆ ที่เหมาะสมกับสภาพฟันของแต่ละคน

ยาสีฟัน CURAPROX Enzycle, 1450 fluoride ประกอบด้วยฟลูออไรด์ 1450 ppm เหมาะกับผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อฟันผุ เช่น คุณแม่ตั้งครรภ์ หรือผู้สูงวัย