แมงกินฟัน

เข้าใจต้นตอของปัญหาฟันผุ โรคที่เราป้องกันได้ เพราะการอุดฟันไม่ควรเป็นเรื่องปกติ

ฟันผุนับได้ว่าเป็นโรคไม้เบื่อไม้เมาของปากที่เราโดนขู่กันตั้งแต่เด็ก และหลายคนก็เหนื่อยหน่ายกับปัญหาฟันผุกันยันโต จนบางครั้งก็รู้สึกว่าการมีฟันผุและต้องไปอุดฟันคือเรื่องปกติ ทั้งที่ความเป็นจริงแล้วโรคนี้สามารถป้องกันได้ และเราทุกคนไม่จำเป็นต้องมีฟันผุเลยสักซี่หากเราดูแลฟันได้ดีเพียงพอ

บทความนี้จึงอยากพาทุกคนไปสำรวจแง่มุมต่างๆ ของโรคฟันผุ เพื่อทำความเข้าใจว่าโรคนี้เกิดจากอะไร ทำไมฟันเราถึงผุ และเราจะทำอย่างไรได้บ้างเพื่อป้องกันโรคนี้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน เพื่อรักษาฟันทุกซี่ให้อยู่กับเราจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต

ฟันผุเกิดจากอะไร ทำยังไงให้ฟันไม่ผุ?
ทำไมบางคนถึงฟันผุง่าย บางคนก็ฟันผุยาก?
เลี่ยงของหวานแล้ว ทำไมฟันยังผุ?

“ฟันผุเกิดจากอะไร ทำยังไงให้ฟันไม่ผุ”

กระบวนการเกิดฟันผุดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ต้องประกอบไปด้วย 4 ปัจจัยคือ

1. แบคทีเรียในช่องปาก เราจำเป็นต้องหมั่นทำความสะอาดช่องปากเพื่อควบคุมจำนวนแบคทีเรียไม่ให้มากเกินไป เพราะแบคทีเรียในช่องปากนี้เมื่อถูกทิ้งไว้นานเข้า นอกจากจะทำให้เกิดฟันผุแล้ว ยังสามารถพัฒนากลายเป็นคราบหินปูน ต้นเหตุของโรคเหงือกและโรคปริทันต์
2. อาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล เนื่องจากในปากเราทุกคนมีเอนไซม์ที่ชื่ออะไมเลส (Amylase) ทำหน้าที่ย่อยแป้งให้กลายเป็นน้ำตาล ซึ่งเป็นอาหารของแบคทีเรีย เมื่อแบคทีเรียกินแล้วจะย่อยออกมาเป็นกรดทำลายฟัน สาเหตุของปัญหาฟันผุนั่นเอง
3. เวลา กระบวนการเกิดฟันผุข้างต้นต้องอาศัยเวลาดังนั้นถ้าเราจำกัดเวลาของมื้ออาหารให้ชัดเจน ไม่กินจุกจิก หรือจิบน้ำหวานตลอดเวลา ก็จะช่วยตัดตัวแปรเรื่องเวลาออกไปได้ ความเสี่ยงในการเกิดฟันผุก็จะลดลง
4. ฟัน การแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์จะช่วยให้ฟันแข็งแรงและผุได้ยากขึ้น เพราะถึงแม้ฟันจะเป็นกระดูกที่แข็งแรงที่สุดในร่างกาย แต่ฟลูออไรด์จะช่วยเสริมใยเหล็กให้ฟันนั้นผุยากกว่าเดิมนั่นเอง

นอกเหนือจากการแปรงฟันทุกวันเช้า-เย็นแล้ว ในบรรดาปัจจัยการเกิดฟันผุทั้ง 4 อย่างนี้ เราสามารถเลือกยับยั้งที่ข้อใดข้อหนึ่ง เพื่อแทรกแซงกระบวนการเกิดฟันผุได้ เช่น คนไข้ที่มีอาการฟันผุง่ายโดยกำเนิด อาจใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์สูงพิเศษเพื่อเสริมความแข็งแรงของเนื้อฟัน ในขณะที่บางคนอาจเลือกจัดการที่ประเภทอาหารการกิน โดยใช้วิธี diet counseling กำหนดเวลาอาหารและลดน้ำตาล เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดฟันผุร่วมด้วย เป็นต้น

“ทำไมบางคนถึงฟันผุง่าย บางคนก็ฟันผุยาก”

เมื่อเราย้อนสำรวจดีๆ จะพบว่า สาเหตุของฟันผุและโรคในช่องปากหลายโรคมีที่มาจาก ‘ไลฟ์สไตล์’ หรือวิถีชีวิตของเราเอง เช่น คนที่ชอบติดการดื่มชาเย็นและน้ำหวานไปเรื่อยๆ ระหว่างทำงาน ย่อมมีความเสี่ยงที่จะมีฟันผุสูงเนื่องจากมีระยะเวลาที่ฟันสัมผัสกับน้ำตาลบ่อยและนานกว่าคนที่กินน้ำและอาหารเป็นมื้อ เช่นกันกับคนที่มีไลฟ์สไตล์ชอบเที่ยว ดื่มเหล้าทุกคืน ส่วนมากมักละเลยการแปรงฟันก่อนนอน ทำให้มีโอกาสที่แบคทีเรียจะเจริญเติบโตได้มากกว่าปกติในเวลากลางคืน เป็นต้น

“เลี่ยงของหวานแล้ว ทำไมฟันยังผุ”

อย่างที่ได้กล่าวไปแล้วว่า อาหารที่เป็นปัจจัยเสริมกระบวนการเกิดฟันผุ คืออาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล ซึ่งหลายครั้งแฝงอยู่ในรูปอาหารอื่นๆ ที่ไม่ใช่ขนมหวาน เช่น ผลไม้ที่มีน้ำตาลสูงอย่างทุเรียน มะม่วง กล้วย หรือแป้งขัดสีซึ่งเป็นคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว เช่น ข้าวขัดสี ขนมปังขาว พาสต้า เหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นอาหารที่แฝงไปด้วยแป้งและน้ำตาล ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีของแบคทีเรียในช่องปาก กระตุ้นให้แบคทีเรียเติบโตอย่างรวดเร็ว

ในทางตรงกันข้าม อาหารจำพวกโปรตีนและผักที่มีไฟเบอร์สูง นอกจากจะมีน้ำตาลต่ำแล้วยังมีประโยชน์ช่วยขัดทำความสะอาดฟัน ลดการสะสมของแบคทีเรีย และลดการเกิดคราบหินปูนภายในปากไปด้วยพร้อมๆ กัน

ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสำหรับคนเสี่ยงฟันผุ

แปรงสีฟัน CS 5460, SMART หรือ VELVET ที่มีขนแปรงนุ่มเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับคนเสี่ยงฟันผุซึ่งควรแปรงฟันให้บ่อยและสะอาด โดยใช้ร่วมกับแปรงกระจุก CURAPROX CS 1006 SINGLE หรือ CURAPROX CS 1009 SINGLE สำหรับซอกซอนทำความสะอาดเฉพาะจุด และแปรงซอกฟัน CURAPROX CPS ขนาดต่างๆ ที่เหมาะสมกับสภาพฟันของแต่ละคน

ยาสีฟัน CURAPROX Enzycle, 1450 fluoride ประกอบด้วยฟลูออไรด์ 1450 ppm ช่วยเสริมความแข็งแรงให้กับเนื้อฟัน

สำหรับคนที่เดินทางบ่อยอาจเลือกใช้แปรงสีฟันชุดพกพาสำหรับคนจัดฟันอย่าง CURAPROX Travel Set เพื่อความสะดวกในการแปรงฟันนอกบ้าน ง่ายต่อการรักษาวินัยในการแปรงฟัน